Je m'en fous;

"Όποιος δεν δημιουργεί τίποτε, πιστεύει ότι όλα είναι ένα τίποτα" (Γκαίτε). Μου το θύμισε πρόσφατα ένας φίλος σε μια συζήτηση που είχαμε περί της απάθειας μεγάλης μερίδας συμπολιτών μας στα τεκταινόμενα. Οφείλω να παραδεχτώ ότι με προσγείωσε απότομα. Με έφερε αντιμέτωπη με αυτό που ήθελα σαν ο διάολος το λιβάνι να αποφύγω. Και εξηγούμαι: διαβάζω αναλύσεις και κόντρα αναλύσεις για τις ευθύνες των πολιτικών, των δικαστικών, των δημοσιογράφων κ.ό.κ. αλλά τίποτε για τον μεγαλύτερο κίνδυνο που ελλοχεύει αυτή τη στιγμή: να θεωρούν πολλοί ότι δεν υπάρχει ελπίδα, ότι ας κάτσουμε στα αυγά μας γιατί χειρότερα δεν γίνεται ή να πιστεύουν αρκετοί ότι είναι η τελευταία τρύπα της φλογέρας, ό,τι κι αν πούμε ή κάνουμε πάλι στα ίδια σκατά.

Ευθυνόφοβοι απλά; Όχι. Η μη μετεξέλιξη του πολιτικού συστήματος, η μη παραγωγή ιδεών για το αύριο, η παραγκώνιση του παρόντος για το ξεσκαρτάρισμα του παρελθόντος, έχει αδρανοποιήσει, ακινητοποιήσει, εθίσει σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας μας στον ωχαδερφισμο. Δεν έχει αφυπνίσει όπως πιστεύουν ορισμένοι. Οι κοκορομαχίες σε μια χώρα με τρομακτικό ποσοστό άεργων και άνεργων σε συνδυασμό με την πλειοψηφία όπου σαρώνει ο πολιτικός και ο οικονομικός αναλφαβητισμός, δημιούργησε μια μαγιά απαξίωσης της πολιτικής όχι απλά στα πρότυπα των Αγανακτισμένων, αλλά ακόμη χειρότερα στα πρότυπα των ζαμαμφουτιστων.

Δεν διεκδικούν κάτι, δεν θέλουν να αντικαταστήσουν τον παλιό, φθαρμένο τρόπο ζωής, δεν τους εμπνέει μια διαφορετικού τύπου κοινωνική οργάνωση, αδιαφορούν. Θεωρούν τα πάντα ανούσια σχολιασμού, κριτικής. Πολλές φορές δε το να εκφέρεις μια άλλη άποψη περαν του τετριμμένου "καταστρεφομαστε", που είναι το νέο καλημέρα επί την ευκαιρία, εκλαμβάνεται ως χάσιμο χρόνου. Αν μάλιστα επιμείνεις, τότε υπάρχει κι ο κίνδυνος να πιστέψουν ότι σίγουρα κάποιο λάκκο έχει η φάβα: "δεν μπορεί θα 'χει ιδίον όφελος".

Κοινώς δεν μας έφταναν οι φανατισμένοι ένθεν κι ένθεν και οι ονειροπαρμένοι, έχουμε και αυτούς που βουλιάζουν σε μια ζωή χωρίς προοπτική και έχουν ήδη απαξιώσει τους πάντες. Ανάμεσα στους πρώτους, τους δεύτερους και τους τρίτους, ποιους θεωρείτε πιο επικίνδυνους σε μια ενδεχόμενη εκλογική αναμέτρηση; Ειλικρινά, φοβάμαι να απαντήσω αυτό που σκέφτομαι. Εσείς; 

Δυσκολοχώνευτες παραδοχές

Διαβάζω μέρες τώρα έναν οχετό ρατσιστικού παραληρήματος σε συνδυασμό με ένα κόμπλεξ κατωτερότητας όσον αφορά το βρετανικό δημοψήφισμα. Έχω απηυδήσει να σας πω την μαύρη αλήθεια. Και εξηγούμαι:

1) Θεωρούσα λάθος εξαρχής την διεξαγωγή του βρετανικού δημοψηφίσματος για πολλούς και διαφόρους λόγους κι όχι μόνον αποκλειστικά οικονομικούς ή αμιγώς ευρωπαϊκούς, αλλά πρωτίστως βαθύτατα πολιτικούς και κοινωνικούς. Καταρχήν ένα δημοψήφισμα για ένα τέτοιο θέμα, αποδείκνυε περίτρανα και φάνηκε στη συνέχεια με τραγικό τρόπο, ότι η πολιτική ηγεσία αδυνατεί να πάρει αποφάσεις και πετά το μπαλάκι στον λαό, για να αποποιηθεί ευθύνες βασικά. Η αδυναμία αυτή μεταφράζεται ως ήττα του κοινοβουλευτισμού, αν όχι της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, αφού "σ' ένα είδος άμεσης δημοκρατίας -όπως είναι το δημοψήφισμα-, δεν υπάρχει διαπραγμάτευση, δεν υπάρχει ανταλλαγή, οποίος επικρατεί, επικρατεί ολοκληρωτικά. Η άμεση δημοκρατία μην ξεχνάμε ότι κατοχυρώνει το δικαίωμα της απόλυτης πλειοψηφιας, το οποίο όμως είναι απαράδεκτο και μοιραίο για τη δημοκρατία εντέλει. Η δημοκρατία σημαίνει νόμος της πλειοψηφιας -όχι απόλυτης προσέξτε- που σέβεται τα δικαιώματα της μειοψηφίας, ως εκ τούτου απαιτεί θετικό άθροισμα εξουσίας.[...] Μια απόφαση αποτελεί θετικό άθροισμα όταν όλα τα ενδιαφερομενα μέρη επωφελούνται σε κάποιο βαθμό και μπορεί να κερδίσουν κάτι (γι' αυτό το άθροισμα είναι "θετικό") [Η δημοκρατία σε 30 μαθήματα του Giovanni Sartori (εκδόσεις Μελανι)]. Ένα δημοψήφισμα, υπό πολύ συγκεκριμένες συνθήκες, πρέπει να έχει συμβουλευτικό κι όχι δεσμευτικό χαρακτήρα. 

2) Το εν λόγω δημοψήφισμα μπορούσε ανετότατα να αποφευχθεί, δεν θα γινόταν ούτως ή άλλως που διαβάζω. Ήταν ξεκάθαρη πολιτική επιλογή του Καμερον που αγνόησε όχι μόνον τις προειδοποιήσεις από την Ε.Ε., αλλά και τις ανησυχίες σημαντικών προσωπικοτήτων πολιτικών και οικονομικών εντός της Μ. Βρετανίας. Αποδείχτηκε ιδανικός πέρα για πέρα αυτόχειρας τόσο για την πολιτική του καριέρα, το κόμμα του, την Μ. Βρετανία, την οικονομία της Αγγλίας και άλλων. Επίσης η υιοθέτηση του της σκληροπυρηνικής ατζέντας Φαρατζ, πόλωσε τη κοινωνία και έδωσε ώθηση στα πιο ακραία της κομμάτια να βγουν στον αφρό της επικαιρότητας και το χειρότερο; Να αποκτήσουν πολιτική αναγνωρισιμότητα, αν όχι ρυθμιστικό ρόλο. Τα τελευταία 24ωρα σημειώθηκε δραματική αύξηση των ρατσιστικών επιθέσεων με την Αστυνομία να κρούει τον κωδωνα του κινδύνου και πολλά τμήματα του λεγόμενου πολυπολιτιστικου παζλ της περίφημης βρετανικοτητας να συμπιέζονται, αν όχι να τρομοκρατούνται για το τι μέλλει γενέσθαι.

3) Δεν είναι τυχαίο διόλου που οι ευρωσκεπτικιστές και οι αντιευρωπαϊστές κάθε εθνικότητας ενθουσιάστηκαν και βρήκαν πάτημα για να ζητήσουν παρόμοιου τύπου δημοψηφίσματα. Η άνοδος αυτών των κινημάτων αμφισβήτησης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος δεν είναι πάντα σε συνάρτηση με την δημοσιονομική ορθοδοξία ή την λιτότητα της ευρωζώνης, όπως απέδειξε το βρετανικό δημοψήφισμα. Η Μ. Βρετανία είχε 5% ανεργία, 4% πληθωρισμό, καμία σχέση με τα ελληνικά δεδομένα που κάποιοι ανόητοι θέλουν να πιστέψουν. Δεν είχαν ευρώ, άλλα λοιπόν περιθώρια οικονομικής πολιτικής και σαφέστατα δεν ήταν υπό την πίεση μνημονίου. Οπότε το να κατηγορούν κάποιοι την Ε.Ε. για τις ακρότητες του βρετανικού δημοψηφίσματος είναι εκτός πραγματικότητας, αν όχι γελοίο και εξωφρενικό.

4) Δεν αντιλαμβάνομαι την εμμονή ορισμένων σε λεκτικό λιντσάρισμα των Βρετανών. Αν είχαν δείξει τέτοιο ζήλο και εμπάθεια αντιστοίχως και με μας, στο δικό μας δημοψήφισμα, οι Βρετανοί κι οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι εταίροι, τότε σήμερα δεν θα μιλάγαμε με άνεση περί εκλογικού νόμου δεξιά-αριστερά, αλλά μάλλον για το πόσο έχει βενεζουελοποιηθει η χώρα. Η πολιτική κριτική δεν μπορεί να ανάγεται με θρησκευτικούς όρους τύπου τιμωρίας και παραδειγματισμού. Ούτε είναι δυνατόν να αφορίζουμε συλληβδην έναν λαό ως ανόητο, αγνοώντας τα ποσοστά ελαφρά τη καρδία. 

Στο κάτω-κάτω είμαστε η χώρα που λατρεύει τον εθνικολαικισμο και αναδείξαμε τρίτη δύναμη πολλάκις την ΧΑ, ένα νεοναζιστικό μόρφωμα, μια εγκληματική οργάνωση με τάγματα εφόδου σε δράση, με 2 δολοφονίες στο ενεργητικό της, τη μια μάλιστα κατ' εντολην. Δεν νομίζω ότι είμαστε δα και σε θέση να κουνάμε το δάχτυλο. Ας κοιτάξουμε τα δικά μας χαΐρια πρώτα.

5) Τούτων λεχθεντων, δεν είμαι υπέρ ενός δεύτερου δημοψηφίσματος όπως ακούω για τους λόγους που εξήγησε με απόλυτη σαφήνεια πρόσφατα σε τοποθέτηση του ο Νικόλας Σεβαστάκης και με καλύπτουν πλήρως:

"Ο καθένας και το δικό του, επιθυμητό δημοψήφισμα, μέχρι να τον δικαιώσει το αποτέλεσμα. Όχι, φυσικά. Μπορείς να ασκείς κριτική - και να αντιμάχεσαι δημοκρατικά - μια επιλογή ή μια απόφαση αλλά όχι να θέλεις να την ''αλλάξεις'' εκ των υστέρων ή να πας να τη χειριστείς εκκενώνοντάς την από κάθε νόημα. Το έξω είναι έξω, το μέσα είναι μέσα. Η όποια μετάνοια - λίγα εικοσιτετράωρα μετά- αφορά προσωπικούς λογαριασμούς ατόμων και δεν μπορεί να είναι πολιτικό γεγονός. Κάποιος νίκησε, κάποιος έχασε. Η αλήθεια της πολιτικής περνάει, ευτυχώς ή δυστυχώς, από αυτή τη σχέση νίκης/ ήττας και τις ευθύνες της που αναλαμβάνονται.

Αν και εναντίον της λογικής των exit [που φτιάχνουν μια διαλεκτική αποσύνθεσης της Ευρώπης], δεν μου φαίνεται καθόλου εύλογη και δημοκρατική η ιδέα του δεύτερου (αντί-)δημοψηφίσματος ή να προτείνονται διάφορες τεχνικές ακύρωσης/ σβησίματος του προχθεσινού αποτελέσματος. Αν όλα εμφανίζονται ως αναιρέσιμα' ανά πάσα στιγμή, ως πολιτικές φούσκες χωρίς συνέπειες, το σήμα θα έχει δοθεί προς τους πολίτες: γενικευμένος οπορτουνισμός με οποιοδήποτε επίχρισμα, δεξιό, αριστερό ή μεικτό με ολίγη.

Και μετά, η μοναδική βαρύτητα στην πολιτική θα είναι ο ''εναντιωματικός'' ριζοσπαστισμός και οι εξάψαλμοί του κατά πάντων."

6) Είμαι όμως σαφέστατα υπέρ του να βρεθεί εν καιρώ μια φόρμουλα παραμονής της Βρετανίας στην Ε.Ε. Είναι ηλίου φαεινοτερον ότι αυτό το διαζύγιο δεν συμφέρει κανέναν ή για να το θέσω αλλιώς: ουδείς βγαίνει κερδισμένος. Διχασμένο το πολιτικό σώμα στην Αγγλία, αλλά και στην ΕΕ, κύριοι και κυρίες. Μην το αγνοείτε, επιδεικτικά, αν όχι βολικά (;). Προς τι η επιμονή σε λάθος επιλογές με καταστροφικά αποτελέσματα ένθεν κι ένθεν;

7) Όπως ορθώς το έθεσε κι ένας φίλος στο twitter: "η άμεση δημοκρατία έδειξε οριακό brexit. Aν η έμμεση δείξει remain, με πλειοψηφία αντίστοιχων κομμάτων, ποια λαϊκή βούληση υπερτερεί;". Και ιδού η καυτή πατάτα. Η πρόκληση της ευρωπαϊκής πολιτικής δεν μπορεί να έγκειται μόνον αποκλειστικά στην μείωση περαιτέρω πολιτικών κι οικονομικών κραδασμών -αυτό είναι μια μεμψίμοιρη, μειωτική ανάλυση της ΕΕ-, αλλά στην οικοδόμηση ενός προσοδοφόρου μέλλοντος για όλους μας σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης με άλλους παίκτες στη διεθνή αρένα με μεγαλύτερο ρυθμό ανταγωνιστικότητας να θυμίσω, άρα πιο εύκολο να ενισχύσουν ταμεία, να καταπολεμήσουν την ανεργία, να χρηματοδοτήσουν εύρωστο κοινωνικό κράτος. 

Δεν είμαστε μόνοι μας για να τυρβάζουμε αδιάφορα και να ξιφουλκούμε ωσάν παιδάκια με πείσμα και αφορισμούς. Από αυτή την κρίση στη σχέση Μ. Βρετανίας και Ε.Ε., έχετε αναρωτηθεί ποιος βγαίνει κερδισμένος στη διεθνή αρένα, άραγε; Η αναταραχή στις ευρωπαϊκές αγορές και οι κλυδωνισμοί στο ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα ποιον ωφελούν; Για να μιλήσουμε επί της ουσίας κι όχι ωσάν 14χρονα. Κανείς, έχοντας σωας τας φρενας, δεν πιστεύει ότι η Ε.Ε. βγαίνει ενισχυμένη γεωπολιτικά ή οικονομικά από αυτή την υπόθεση. Εξου και η δυσκολία λήψης αποφάσεων, όχι μόνον γιατί θεσμικά και νομικά είναι περίπλοκο, αλλά κυρίως γιατί δεν υπάρχουν αβαντάζ ή κέρδη βασικά για κανέναν από τα δυο μέρη.

8) H απαξίωση των κομμάτων στην κοινωνική συνείδηση λόγω των ευθυνών που έχουν για την οικονομική κρίση οδηγεί στην απαξίωση της πολιτικής γενικά, αφού αυτή κατανοείται ως κομματικό μονοπώλιο. Όμως αυτή η κρίση εμπιστοσύνης εκφράζει την κρίση αντιπροσώπευσης τελικά. Και εδώ είναι ίσως το πιο επικίνδυνο αν όχι κρίσιμο πεδίο για ορισμένα κράτη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας. Οι πολιτικές ηγεσίες θα πρέπει να είναι προσεκτικές όταν αναφέρονται με ναρκισσισμό, σε άλλες χώρες, άλλες κοινωνίες, οι οποίες επέδειξαν αλληλεγγύη όταν χρειάστηκε ή κρίθηκε απαραίτητο, ενώ θα έπρεπε να προβληματίσει την εγχώρια πολιτική τάξη κι όχι μόνον η αδυναμία ενός κοινού ευρωπαϊκού πολιτικού στίγματος σε κρίσιμα θέματα όχι μόνον της ευρωπαϊκής σκηνής, αλλά παγκοσμίως.

9) Αλήθεια η Ε.Ε. είναι μόνον πακέτα οικονομικής οικοδόμησης; Προφανώς και όχι. Πριν λοιπόν γυρίσουμε σε σχήματα της παλιάς Ευρώπης που άκουσα σήμερα με μεγάλη μου έκπληξη αν όχι λύπη από τον κ. Φερχοφσταατ (να με συγχωρείτε αλλά εγώ δεν επιθυμώ μια φοβισμένη, μικρή Ε.Ε. με λίγους και καλούς -άραγε σε αυτή την ανάλυση η Ελλαδιτσα ανήκει στους καλούς; Μην βιαστείτε να απαντήσετε- αλλά μια δυναμική, εξωστρεφής, ισχυρή Ε.Ε. στο παγκόσμιο γίγνεσθαι), μήπως θα έπρεπε να δούμε επί της ουσίας γιατί οι Ευρωπαίοι πολίτες νιώθουν αποκομμένοι από την πολιτική διαδικασία της Ε.Ε.; Μήπως η εμβάθυνση θα έπρεπε επιτέλους να αποτελεί βασική προτεραιότητα; 

Το σίγουρο είναι ότι κάτι κάνουμε λάθος. Δεν γίνεται να συνεχίσουμε έτσι. Οι μισοί με παντιέρες και οι υπόλοιποι να τρέχουμε να ελαχιστοποιήσουμε τα σπασμένα ιδεοληψιών και εθνικισμών. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα. Κι αυτή έχω την αίσθηση δεν την δομείς ορθά με ομφαλοσκοπηση, εσωστρέφεια και κεκλεισμένων των θυρών. Οι προκλήσεις είναι πολλές και οι γύρω μας δεν περιμένουν, όπως αποδεικνύεται, για να ψυχανεμιστούμε πολλάκις σε φόρα και think tanks ενόσω οι εξελίξεις τρέχουν.

10) Πέραν του Κάμερον, έχει σαφέστατα ευθύνες και ο Κόρμπυν. Δεν υποστήριξε με σαφήνεια και πάθος το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Ήταν λίγο “τραβάτε με κι ας κλαίω”. Τολμώ όμως να πω ότι και χωρίς δημοψήφισμα ο Κορμπυν αλλά και ο Εντ Μιλιμπαντ ήταν οι χειρότερες επιλογές των Εργατικών. Το πολιτικό σύστημα στην Αγγλία, όπως και να 'χει, θα αλλάξει. Προς ποια κατεύθυνση μένει να διευκρινιστεί. Δεν γίνεται όμως να σέρνονται τόσες χώρες της Ε.Ε. μέχρι να καταλήξουν οι Συντηρητικοί και οι Εργατικοί όχι μόνον σε ηγεσία, αλλά πρωτίστως σε πολιτικό προταγμα με τα νέα δεδομένα. Όπως δηλαδή αντιλαμβάνομαι τις πολιτικές και οικονομικές δυσκολίες των Βρετανών, αντιστοίχως συμμερίζομαι και δεν αμφισβητώ τις ανησυχίες των υπόλοιπων Ευρωπαίων. 

Κι άντε στην πολιτική να δώσουμε χρόνο, η οικονομία, μας δίνει αντιστοίχως περιθώρια; Φοβάμαι πως όχι. Πρέπει, λοιπόν, να επιταχυνθούν οι πολιτικές διεργασίες, τα τελεσίγραφα εν μέρει ορθως δόθηκαν ως μια πρώτη αντίδραση σεβασμού αποφάσεων, τώρα είναι καιρός για διαπραγματεύσεις. Η πολιτική πρέπει να πάρει την θέση που της αρμόζει έναντι των τσιριδων, απογοητεύσεων, αναθεμάτων. Δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο, αν όχι χασούρα. Δεν πλήττεται ένας και σχολάσαμε, αλλά όλοι. Ιδού η Ρόδος, ιδού και το πήδημα. Στο τέλος της ημέρας δεν πρέπει να κερδίσει μια ενωμένη εθνικιστική μειοψηφία εναντίον μιας διαιρεμένης δημοκρατικής πλειοψηφίας. Γιατί τότε θα μπούμε όχι σε περιδίνηση, αλλά μάλλον σε πολύ επικίνδυνα μονοπάτια με τον λαϊκισμό και τον εξτρεμισμό να κάνουν παρτυ στο πτώμα της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Κατανοητόν; 

Η βόμβα του Brexit

Είμαι απογοητευμένη, εκνευρισμένη και ιδιαίτερα προβληματισμένη με το Brexit. Δεν ανήκω σαφέστατα σε αυτούς που θέλουν να τιμωρήσουν, επιδεικτικά κιόλας, τους Βρετανούς -προσπαθώ να συμπαρασταθώ όσο μπορώ σε φίλους  στη Μ. Βρετανία που είναι συντετριμμένοι το ελάχιστο, εξαιρετικά αγχωμένοι το χειρότερο- ούτε σε αυτούς που χαίρονται αφελέστατα λέγοντας ότι τώρα η Ε.Ε. θα πάει σε πολιτική ενοποίηση γρήγορα. Δεν έχω αυταπάτες. Το παζλ είναι πολύ πιο σύνθετο και όπως απεδειχθη μια λάθος κίνηση ενός, επηρεάζει άμεσα όλους. Μην προτρέχουν και οι άλλοι τώρα σε βεβιασμένες κινήσεις εξίσου. Απαιτείται σοβαρότητα, υπευθυνότητα και ψυχραιμία. Κυρίως όμως αποσαφήνιση διλημμάτων και επιτέλους ξεκάθαρη τοποθέτηση σε αυτά. Ο χρόνος τελείωσε με τις υπεκφυγές των προβλημάτων. Και πρέπει η πολιτική ηγεσία του ευρωπαϊκού οικοδομήματος να οριοθετήσει με σαφήνεια την πορεία της και να δρομολογήσει ομαλά την όποια μετάβαση. Η παραμονή στο προηγούμενο μοντέλο ανεπαρκής πια, ανέφικτη εκ των πραγμάτων και ανεπιθύμητη επιπλέον. Κακά τα ψέματα.

Και εξηγούμαι:

1) Σε οικονομικό επίπεδο έχουμε πολλούς κραδασμούς εν εξελίξει. Είναι μια κατάσταση που ναι μεν αμφότεροι είναι προετοιμασμένοι, αλλά ουδείς δε, γνωρίζει με σαφήνεια τις κινήσεις των αγορών και κυρίως των διαφόρων εταιρειών με τα νέα δεδομένα. Ορισμένοι θέλουν να τελειώνουν γρήγορα με το οικονομικό σκέλος, όπως ο Γιουνκερ, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει, όσο τάχιστα το επιθυμούν, λόγω τεχνοκρατικών δυσκολιών και σαφέστατα νομοθετικών δεσμεύσεων. Έχουμε πολλά να δούμε ακόμη. Δεν έχουμε ακούσει καν τι λέει η Ε.Κ.Τ. και δεν γνωρίζουμε σε βάθος τις σημαντικές λεπτομέρειες που πρέπει να διευθετηθούν ιδίως σε πολιτικό επίπεδο τόσο εντός Ε.Ε., όσο και με άλλους παίκτες στη διεθνή σκακιέρα, όπως ΗΠΑ, Κίνα, πετρελαιοπαραγωγούς χώρες.

It's time to face the music, όπως λένε αγγλιστί. Μην περιμένουμε, πριν ανοίξουν όλοι τα χαρτιά τους όμως, θεαματικές αλλαγές βραχυπρόθεσμα. Το διαδικαστικό είναι πολύ πιο πολύπλοκο από όσο πιστεύουμε και λογικό είναι μετά τον αναβρασμό, να επιχειρείται μια κάποια διευθέτηση που ποτέ δεν έχει ξαναγίνει, δεν υπάρχει δηλαδή πρότερη εμπειρία αντίστοιχης κατάστασης. Το μοντέλο της Νορβηγίας έχει ήδη πέσει στο τραπέζι, ως πρότυπο για να κινηθούν οι μηχανισμοί εντός Ε.Ε. και Βρετανίας. Είναι μια λύση, αλλά τολμώ να πω ότι η Μ. Βρετανία ακόμα και σε αυτό το σενάριο, θα χάσει πάρα πολλά σε οικονομικό επίπεδο, σε αντίθεση με την Ε.Ε. Για να το θέσω όπως το είπε πρόσφατα κι ο Ομπαμα: το βρετανικό οικονομικό μοντέλο από μονό του είναι σαφέστατα λιγότερο ελκυστικό από ότι σε συνδυασμό με την Ε.Ε. Μιλάμε για αχαρτογράφητα νερά. Το δε Ελβετικό μοντέλο που υποστηρίζουν ορισμένοι τις τελευταίες ώρες δεν αρκεί για να λύσει το γόρδιο δεσμό. Θα πρέπει να εφευρεθεί, να δημιουργηθεί κάτι εκ νέου λοιπόν.

2) Σε πολιτικό επίπεδο υπάρχουν τρεις αναλύσεις εν εξελίξει: α) Πώς θα πάνε στις διαπραγματεύσεις οι Βρετανοί;, β) Πώς θα αντιδράσουν οι Γερμανοί & η Ευρωπαϊκή Επιτροπή;, γ) Πώς θα προχωρήσει η Ε.Ε. από 'δω και πέρα;

Όσον αφορά το α' - πώς θα πάνε στις διαπραγματεύσεις οι Βρετανοί;- θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι και τέλη Σεπτεμβρίου που θα γίνουν τα συνέδρια των Συντηρητικών, Εργατικών και λοιπών, όπως ειθισται. Ποιος θα είναι αυτός που θα ηγηθεί στην διαπραγμάτευση τον Οκτώβρη, που θα ακολουθήσει -μην ξεχνιόμαστε ενός δημοψηφίσματος που δίχασε όχι μόνο πολιτικά/πολιτισμικά/εθνολογικά ακόμα-ακόμα την βρετανική κοινωνία, αλλά και τα κόμματα-; Τι ακριβώς θα πρεσβεύει; Το δυστυχές είναι ότι ο Καμερον έβαλε στο πολιτικό επίκεντρο τους ευρωσκεπτικιστες από εκεί που αυτοί ήταν στο περιθώριο. Το επικίνδυνο είναι που η πλειοψηφια του βρετανικού λαού στη συνέχεια έδωσε δυναμική και πολιτική στήριξη στους αντιευρωπαϊστές. Οι Φιλελεύθεροι είναι σχεδόν αφανείς, οι Εργατικοί άρχισαν τις κορώνες, οι Συντηρητικοί διασπασμένοι και σε σοκ. Οι μόνοι που είναι ενωμένοι, αποφασισμένοι και με σαφείς διαθέσεις είναι η ακροδεξιά και όλο το μπλοκ του Brexit. To αν αυτό θα συμπαρασύρει τα υπόλοιπα κόμματα σε μια πιο σκληρή ατζέντα, μένει να αποτυπωθεί. Μιλάμε για μια κρίσιμη πολιτική ρευστότητα που η Μ. Βρετανία δεν είχε ποτέ στη σύγχρονη ιστορία της ξανααντιμετωπισει.

Θα αρθούν στο ύψος των περιστάσεων οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις όταν ο ΠΘ παραιτείται, ο ηγέτης των Εργατικών είναι προφανέστατα αδύναμος να παίξει αποφασιστικό ρόλο αριστερίζοντας, οι Φιλελεύθεροι ανύπαρκτοι; Ο κατακερματισμός του πολιτικού συστήματος στη Μ. Βρετανία είναι γεγονός. Είναι, λοιπόν, εξαιρετικά νωρίς για να ανάγουμε συμπεράσματα. ΟΜΩΣ, όταν η χώρα αυτή πλήττεται ήδη οικονομικά και ταυτόχρονα πολιτικά παραπαίει, τότε μπορούμε έστω να μην ελπίζουμε σε εμφάνιση του όποιου Βρετανού ηγέτη στην διαπραγμάτευση, με αέρα νικητή. Τον Οκτώβρη θα αρχίσουν τα βιολιά και δεν θα χορεύει κανείς, ούτε με νταούλια, ούτε με μπύρες γελώντας στη Μ. Βρετανία.

Όσον αφορά το β' - πώς θα αντιδράσουν οι Γερμανοί & η Ευρωπαϊκή Επιτροπή;- πήραμε μια πρώτη γεύση από τις δηλώσεις Γιουνκερ και Μερκελ. Πρώτιστο καθήκον τους είναι η ελαχιστοποίηση των οικονομικών κραδασμών για την Ε.Ε. Επίσης τίθεται ως προτεραιότητα η ενίσχυση του ευρωπαϊκού μοντέλου έναντι των φωνών που αρχίζουν και αυξάνονται για την πλήρη αποδόμηση του. Και εδώ είναι το ενδιαφέρον. Το Brexit στοιχίζει περισσότερο πολιτικά κι αυτό έχει επιπτώσεις οικονομικά, γιατί οι αγορές κινούνται ΚΑΙ με βάση την ψυχολογία, μην το ξεχνάμε/υποτιμούμε. Πιο συγκεκριμένα το Brexit ενίσχυσε δυστυχώς κι άλλους ευρωσκεπτικιστές σε άλλες χώρες.

Ενδεικτικά όπως ορθώς επισημαίνει η Βασιλική Γεωργιάδου: «Mε το Εxit από την Ε.Ε. φλερτάρουν ανοιχτά σήμερα η Λεπέν, ο Βίλντερς, γνωστοί πολιτικοί από το Λαϊκό Κόμμα της Δανίας, ενώ επιφυλακτικοί με ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι ο Στράχε του FPÖ Αυστρίας και o Σόινι του Kόμματος των (Αληθινών) Φινλανδών, που αποδέχονται την απόφαση των Βρετανών χωρίς να θέτουν όμως θέμα δημοψηφισματικής επικύρωσης της ένταξης της χώρας τους στην Ε.Ε. Lega Nord και Κίνημα Γκρίλο στην Ιταλία θέτουν, αντιθέτως, θέμα δημοψηφίσματος για το ευρώ. To ΝPD στη Γερμανία έχει θέσει θέμα αποχώρησης από την Ε.Ε. με τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος. To AfD θέλει έξοδο από την Ε.Ε. (2 στους 3 ψηφοφόρους του είναι υπέρ της αποχώρησης, παρότι η παλιά ηγεσία του κόμματος -Lucke- είναι σταθερά υπέρ της παραμονής). Τέλος, η Χ.Α. τάχθηκε από καιρό ανοικτά υπέρ του Brexit και του Grexit, ιδίως τώρα όπως λέει, διότι τώρα θα πονέσει περισσότερο την Ευρώπη μια τέτοια ελληνική επιλογή». 

Ο αντιευρωπαϊσμός και ο ευρωσκεπτικισμός απολαμβάνουν, λοιπόν, από σήμερα τα φώτα της δημοσιότητας, έστω κι αν  οι Ολάντ και Μέρκελ δήλωσαν απόλυτα προσηλωμένοι στα ευρωπαϊκά ιδεώδη, ο Σουλτς προέτρεψε σε ψυχραιμία, ο Ρεντζι  τόνισε την σημασία/αξία της Ε.Ε. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι όλοι προσπαθούν να προστατέψουν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, όχι από την απόφαση αμφισβήτησής του από τους Βρετανούς, αλλά από την τάση απόρριψής του από άλλες δυνάμεις στο εσωτερικό της Ε.Ε. που τα τελευταία 24ωρα κινούνται γρήγορα και δυναμικά στην ανάληψη πρωτοβουλιών με αποσχιστικές διαθέσεις. Άνοιξε ο ασκός του Αιόλου και τώρα φωτιά στα μπατζακια μας για να το πω λαϊκιστι.  

Οι Βρετανοί υπενθύμισαν με τον πιο τραγικό τρόπο ότι  ο εθνικολαϊκισμός σαρώνει στην Ε.Ε. Εξου και η συνάντηση αύριο των ΥΠΕΞ των ιδρυτικών χωρών της Ε.Ε., όπως και η συνάντηση Τουσκ, Ολαντ, Ρεντζι, Μερκελ τη Δευτέρα. Το θέμα είναι όμως ότι δεν αρκεί πια μια απλή διακήρυξη πίστης τύπου «μαζί θα πάμε μπροστά», αλλά ένα αποσαφηνισμένο πλάνο με στρατηγικούς στόχους για την μετεξέλιξη του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. 

Και έρχομαι έτσι στο γ’ -  πώς θα προχωρήσει η Ε.Ε. από 'δω και πέρα;-. Υπάρχουν 3 σενάρια στο τραπέζι, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον.  Ένα από αυτά αναφέρει ότι θα περιχαρακωθεί ο στενός πυρήνας των χωρών που συνεργάζονται καλά μεταξύ τους, και θα αποκόψουν  τους υπολοίπους. Είναι μια πρόταση που βάζει την Ε.Ε. σε δυο, μην πω τρεις ταχύτητες. Και δεν θέλετε να μάθετε σε ποια ταχύτητα θα βρεθεί η Ελλάδα αν δεν προσέξουμε ιδιαίτερα το αμέσως προσεχές διάστημα. Με τον Τσιπρα στο τιμόνι της χώρας, δεν νομίζω ότι μπορεί και κανείς να ελπίζει σε προσεκτικές ή ασφαλείς πολιτικές κινήσεις, πόσο δε μάλλον που τόσο ο ίδιος, όσο και η συντριπτική πλειοψηφια του κυβερνητικού επιτελείου φλέρταρε και ερωτοτροπεί ακόμα ανοικτά με τον εθνικολαϊκισμό, τον αριστερόστροφο αντιευρωπαϊσμό, αλλά και τον δεξιόστροφο ευρωσκεπτικισμό.

Σε κάθε περίπτωση θα έχουμε τις συναντήσεις Μερκελ-Σόιμπλε και θα καταλάβουμε τι ακριβώς προτείνεται ως προς το παραπάνω. Δεν πιστεύω ότι η περιχαράκωση της Ε.Ε. και η σμίκρυνση του όποιου σχήματος αποτελεί την λύση στις διεθνείς προκλήσεις. Θα ενδυναμώσει τις φυγόκεντρες δυνάμεις και θα οδηγήσει την ΕΕ σε τέλμα. Η Ε.Ε. δεν πρέπει να χάσει τη συνοχή της αναζητώντας διαφορετικά σχήματα, αλλά να πάει ένα βήμα παραπέρα: προς πολιτική ενοποίηση. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Πόσο δε μάλλον όταν έχουμε τον Οκτώβρη στην Ιταλία δημοψήφισμα κρίσιμο για την βιωσιμότητα της κυβέρνησης Ρεντζι, ενώ το 2017 έχουμε εθνικές εκλογές σε Γερμανία και Ιταλία και πολύ πιθανόν και στην  Γαλλία, έτσι όπως πάει το πράγμα. Οι τρεις δηλαδή χώρες-μοχλοί των ευρωπαϊκών μηχανισμών και ενίσχυσής τους θα είναι σε εσωτερικό αναβρασμό. Οι πολιτικές επιλογές των πολιτών τους θα κρίνουν και το μέλλον της Ε.Ε. Το Brexit ηρθε σε άσχημο πολιτικό timing κοινώς. Δεν έχουμε κυβερνήσεις στο τιμόνι αυτών των χωρών που μόλις εκλεχτήκαν, με άνεση χρόνου, χωρίς αμφισβήτηση και δύσκολο δημοσιονομικό έργο. Το ακριβώς αντίθετο.

Και έρχομαι στο δεύτερο σενάριο, αυτό που λέει απλουστευμένα: βλέποντας και κάνοντας. Με λίγα λόγια: ας δώσουμε βαρύτητα στα κοινά σημεία κι ας προχωρήσουμε λίγο πιο γρήγορα σε αυτά που συμφωνούμε, μεταθέτοντας καιρού και συνθηκών επιτρέποντος τα υπόλοιπα. Είναι μια πρόσκαιρη λύση που δεν αντιμετωπίζει την πραγματικότητα, αλλά μάλλον την αποφεύγει, όμως δυστυχώς ίσως η μόνη εφικτή τουλάχιστον μέχρι και τα τέλη του 2017. Φυσικά σε ένα τέτοιο σενάριο η οποιαδήποτε συζήτηση για το ελληνικό χρέος όχι απλώς παραπεμπεται στις καλένδες, αλλά και πάλι βρισκόμαστε στο περιθώριο των ευρωπαϊκών εξελίξεων με αμφίβολη πλέον την οικονομική ενίσχυση μας επ’ αόριστον που επιθυμεί η παρούσα κυβέρνηση θρασυτα και αφελέστατα.

 

Το τρίτο και τελευταίο σενάριο εδράζεται στην σύγκρουση δημοσιονομικής ορθοδοξίας και δημοσιονομικής χαλαρότητας. Πολλοί μιλούν για εκ βάθρων αλλαγή του τρόπου οικονομικής προσέγγισης, ενίσχυσης της κοινής πολιτικής σε ζητήματα μεταναστευτικής κρίσης και σίγουρα εκ νέου αναθεώρηση συνθηκών και ανάληψης νέου ευρωπαϊκού συμβολαίου μεταξύ των κρατών-μελών. Είναι μια πρόταση που κανείς θα μπορούσε να εκτιμήσει ως την απαραίτητη, αν όχι πιο πραγματιστική προσέγγιση στην παρούσα φάση. Όμως αυτό σημαίνει ότι όλοι θα βάλουν νερό στο κρασί τους, όλοι συμμερίζονται την μετεξέλιξη της Ε.Ε. και πρωτίστως όλοι να αναλάβουν ευθύνες. Κάτι τέτοιο με τους πολιτικούς συσχετισμούς στην Ε.Ε. δεν είναι εμφανές, προς το παρόν. Ποιος θα πάρει το κόστος να στηρίξει την Ε.Ε. χωρίς να χάσει τα ηνία στην χώρα του; Τόσο απλά και τόσο ωμά πλέον τίθεται το δίλημμα, αν φυσικά θέλουμε να μιλήσουμε επί της ουσίας. Η περαιτέρω πολιτική ολοκλήρωση δύσκολα θα προχωρήσει αν δεν αποφασίσουμε σοβαρά στην Ευρώπη να βάλουμε πίσω την πολιτική σημασία της εθνικής ταυτότητας.

Πολλοί στο Λαϊκό, Σοσιαλδημοκρατικό και Φιλελεύθερο Κόμμα αντιστοίχως μιλάνε για μια νέα συμφωνία ανάμεσα στα κράτη μέλη, την ΕΕ και τους πολίτες της. Ωραίο ακούγεται, χρήσιμο φαίνεται, αλλά δύσκολο να πραγματοποιηθεί. Σ' αυτή την κατεύθυνση στη χώρα μας κινείται η ηγεσία της ΝΔ. Όμως, είναι η μόνη πολιτική δύναμη στον ευρωπαϊκό χώρο που έχει το αβαντάζ του να αποτελεί σύντομα την ραχοκοκαλιά μιας νέας κυβέρνησης, ενώ μιλάμε για μια μικρή χώρα που ροκανίζει τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, δεν τον ενισχύει, όπως άλλες.

Με λίγα λόγια, είναι εξαιρετικά νωρίς για αναγωγή σαφών συμπερασμάτων. Δεν είναι μόνον η Βρετανία σε αναβρασμό, αλλά και οι υπόλοιποι παίκτες. Η Ε.Ε. πρέπει να αναμετρηθεί με τον εαυτό της πρωτίστως, όπως ορθώς τόνισε ο Ολαντ, αλλά όχι με τα φαντάσματα τους παρελθόντος της να τονίσω.  Η δημοκρατία έχει δυστυχώς-ευτυχώς αργές διαδικασίες. Μην υιοθετούμε την φόρτιση και την κινδυνολογία των λαϊκιστών/εξτρεμιστών. Στο κάτω-κάτω έχουμε ως Ευρωπαίοι ξεπεράσει χειροτέρα. Πρέπει να περιμένουμε. Δεν είναι όλοι ηλίθιοι ή χαζοί για να χάσουν εν μια νυκτί όσα οικοδόμησαν δεκαετίες. Το μόνο θετικό είναι ότι επιτέλους κάποιοι αντιληφθήκαν τον κίνδυνο και είναι διατεθειμένοι να μην τον αφήσουν να επεκταθεί. Μένει να μας πουν τον τρόπο. Και τότε, πεδίο δόξης λαμπρό για τους σοβαρούς, πραγματιστές, δημοκράτες, Ευρωπαϊστές να πείσουν, να οικοδομήσουν, να προχωρήσουν. Μην κρίνουμε την έκβαση του «πολέμου», πριν καν αρχίσει η πρώτη μάχη. Υπομονή. O πολιτικός και οικονομικός σεισμός από το Brexit δεν έχει κοπάσει. 

Κρεσεντο πολιτικού αναλφαβητισμού

Τρεις τάσεις/αποψεις στα κοινωνικά δίκτυα τις τελευταίες δυο βδομάδες είναι ενδεικτικές του πολιτικού αναλφαβητισμού που σαρώνει την χώρα:

1) "Τραμπ και Χιλαρυ ειναι ενα και το αυτο. Ταλε κουαλε. Όποιος κι αν βγει θα πράξει τα ίδια: αυτά που θα του υποδείξουν τα σκοτεινά παρακεντρα, οι πολυεθνικές, οι αδηφάγοι τραπεζίτες".

Αντίληψη που θεωρεί την πολιτική ενα πεδίο ανούσιο να συμμετάσχει κανείς, καθότι σικε, στημένο εκ των προτέρων, ενω στοχοποιει συγκεκριμένες οικονομικές δραστηριότητες ως a priori πονηρές, προϊόν παράνομων ενεργειων και διαφθοράς. Άποψη που αγνοεί σχεδόν εξωφρενικά την ιστορία, την δομη, την δυναμική και τους περιορισμούς του αμερικάνικου πολιτικού συστήματος. Θέση που παραβλέπει επικινδύνως τόσο τις σημαντικές διαφορές των δύο κομματων, Ρεπουμπλικάνων-Δημοκρατικων ακόμα και στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, όσο και τις κραυγαλεες αντιθέσεις των υποψηφίων τους για το χρισμα της Προεδρίας.

Καταναλωνω υπερβολικο χρόνο σε διεθνή ΜΜΕ και συζητώντας με φίλους στο εξωτερικο, πιστέψτε με πουθενά δεν ειναι διαδεδομένα σε τέτοιο βαθμό τα παραπάνω. Στην Ελλάδα ο αντιαμερικανισμος σε συνδυασμό με την υπέρτατη συνωμοσιολογια έχει βαθιές ρίζες κι όχι μόνον στην αριστερα να σημειωσω. Έχει καλλιεργηθεί σε όλη τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης ως το "σούπερ προσόν" κάθε ατόμου που θέλει να αναλύσει τα διεθνή, δυστυχώς.

2) "Μωρέ δεν πάνε να φυγουν οι Άγγλοι απο την ΕΕ. Στα τσακιδια, χάρη θα μας κάνουν. Οι φλωροι, οι αδερφαρες που μας απειλούν κιόλας".

Πέραν του ρατσισμού και σεξισμού που δεν είναι διόλου αμελητέοι αμφοτεροι, μάλλον ενδεικτικοί του πουριτανισμου και της μισαλλοδοξίας που θριαμβεύει στην ελληνική δημόσια σφαίρα, είναι εκπληκτικό πώς οι υποστηρικτές τέτοιων λεκτικών αναθεματων, δεν αντιλαμβάνονται ούτε στο ελάχιστο τον ρόλο της ΜΒ στην παγκόσμια οικονομία και δη την ευρωπαϊκή, το τραπεζικό αλλά και ναυτιλιακό σύστημα, τους κινδύνους ή κραδασμούς που θα επιφέρει ένα ενδεχόμενο Brexit στις αγορές, άρα και στην τσεπη μας. Πομφόλυγες που λειτουργουν υποτίθεται προς εκτόνωση (;), ενώ αγνοούν επικινδύνως πώς λειτουργει η παγκόσμια οικονομία, ωσαν είμαστε μάγκες και καραμπουζουκληδες στο παγκόσμιο χωριο... κάθε άλλο.

3) "Αυτοί είναι που διοργανώνουν τους Παραιτηθείτε... [ακολουθεί λιστα ονοματων/φωτογραφιών ωσαν μελλοθανατοι καταζητουμενοι]. Κάτι φανατισμενοι δεξιοι και Πασοκοι που θελουν να φέρουν το χαος".

Αν και εχω εκφράσει τις αντιρρήσεις/ε ενστάσεις μου ανοικτα με τους Παραιτηθείτε, μολονότι ορισμενοι υποστηρικτές τους με βάφτισαν Συριζοτρολ, ενώ κάποιοι με θεωρούν περιορισμένης πολιτικής αντίληψης που δεν συμμεριζομαι τον ενθουσιασμό τους, η στοχοποίηση τους είναι άδικη, τρισαθλια και καταδικαστέα χωρίς ναι μεν, αλλά. Γνωριζω σε προσωπικό επίπεδο πολλούς απο αυτούς και παρά τις πολιτικές μας διαφωνίες επι του συγκεκριμένου, της εκδήλωσης στις 15/6 δηλαδή, δεν θα διανοουμουν ποτέ να τους χλευασω ή υποτιμησω ή να στοχοποιησω με λίστες αμφιβόλου περιεχομένου που βρίθουν ανακριβειών, αν όχι ξεχειλίζουν χολή και παρακινούν ορισμένες φορές ακόμα και σε φυσικό, όχι απλά λεκτικό, λιντσάρισμα τους.

Τα παραπάνω συνολικά καταδεικνύουν πόσο απαιδευτη δημοκρατικά αλλά και πολιτικά είναι μεγάλη μερίδα συμπολιτών μας. Ξυφουλκουν, αγανακτουν, το παιζουν νταηδες και ξερολες, πετούν με ευκολία ρουκέτες ανοησιας και μανιχαϊσμου, μην έχοντας ιδέα για τι πράγμα αναφέρονται ή αν πλήττονται οι ίδιοι εντέλει και η καθημερινότητα τους.

Για γέλια; Όχι μονον για κλάματα ή μάλλον καλύτερα για να τραβά κανείς τα μαλλιά του.

Όπως το λένε πιο ωμα αγγλιστι: absolutely pathetic, not least to say tragic.

Ώρες-ώρες, ειλικρινά, πιστεύω οτι η αντιμετώπιση της ανεργίας ή της γάγγραινας του Ασφαλιστικού, είναι ευκολακι μπροστά στην αποδόμηση των παραπάνω αντιλήψεων. Εχω άδικο;

Πού πάμε;

Αριστεροί σε παρακρουση με εμφυλιακου τύπου σύνδρομα, δεξιοι που θαυμάζουν μονον όποιον τα χωνει, κεντρωοι τρωγοντας τις σάρκες τους, φιλελεύθεροι που θεωρουν ότι είναι το κέντρο της γης, ευρωπαϊστες διασπασμενοι με σχολιο χτες, "ελα και θα ξεπερασουμε τους Μένουμε Ευρωπη", λες κι αυτό είναι το ζητημα: ποιός θα ξεπερασει ποιόν σε μαζικότητα στην πλατεία Συντάγματος... Κούνια που μας κουναγε. Το μυαλό μας και μια λίρα.

Παρε τον ένα και χτυπα τον αλλο βασικά. Φανατικοι, μικροκομματικοι που δεν βλεπουν τη συνολικη πολιτική εικόνα, παρα μόνον αντικατοπτρισμους των εγωπαθειων τους. Παρεμπιπτόντως, όσο υιοθετουνται τα "ουστ",  οι τσιριδες και τα "ξεφτιλες", τόσο ενδυναμωνεται η "πλατεία". Και η "πλατεία", σημειωτέον και διόλου τυχαίως να θυμισω, ανέδειξε πολιτικά τρεις δυνάμεις που μας εχουν βγάλει τον αδοξαστο: Συριζα, Ανελ, ΧΑ. Αυτοι που μιμούνται πρακτικές ή φρασεολογιες τους, τους ενισχύουν.

Τι έχουμε σήμερα;

Για να τα πάρουμε ενα, ενα.

Η ΝΔ, ενώ εχασε με 7 μονάδες διαφορά τον Σεπτεμβρη του 2015, ειναι μόνον 8 μπροστά σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, παρά τα οσα εξωφρενικα εχουν γίνει, όχι γιατί δεν επισημαίνει τα κακώς κείμενα των Συριζανελ όπως θεωρούν πολλοί στα κοινωνικά δίκτυα, αλλα γιατί έχει μόλις 4 μηνες που εγκατέλειψε το φλερτ με τον Συριζα που ήθελε τον Τσιπρα, "το κακο παιδί που θα το βάλουμε στον ίσιο δρόμο, αρκεί φυσικά να μοιραστουμε την πιτα". Μόλις 4 μηνες μεν, αλλαγή πλεύσης η ΝΔ που διεκδικεί την εξουσία, οχι για να την μοιραστει με Αλεξη, αμην και δοξασι, αλλά χωρίς επαρκως σφιχτή αντιπολιτευτική δομη δε, θα μου επιτρεψετε, αν κι έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση.

"Η μεγάλη επίθεση στην οικονομική πολιτική των Συριζανελ, τον Σεπτεμβρη, στη ΔΕΘ", λέει η ηγεσία της κι ορθώς. Ομολογουμένως το timing σούπερ: οι πολίτες θα 'χουν φαει στη μάπα την β' φορα αριστερά με ενα τρίμηνο αυξημένων φορολογικών συντελεστών, θα 'χουν να διαχειριστούν νωρίτερα τον πιθανότατα αυξημένο ΕΝΦΙΑ, θα 'ρθουν τα πρώτα φορολογικά σημειώματα, ενώ τα σχολεία θα 'ναι με κλειστές πόρτες για πολλούς γονείς που δεν θα πληρούν τα κριτήρια του κατα Φιλην Ευαγγελιου για τη Παιδεία. Συν ότι μέχρι τότε η αξιωματική αντιπολίτευση θα 'χει κοστολογημενη και ξεκάθαρη οικονομική πρόταση όπως ειπώθηκε απο τον Κυρ. Μητσοτακη σήμερα το πρωί.

Μάλιστα. Το πρόβλημα, όμως, ξέρετε είναι οτι η πλειοψηφία των οπαδών της ΝΔ δεν μπορεί να περιμένει ως τότε. Θεωρεί οτι όσο περισσότερο αιχμηρός κι αφοριστικος γίνει ο Κυρ. Μητσοτακης, τόσο οι πολίτες θα 'πουν ζητω η ΝΔ. Παιδιάστικη, αν όχι αφελεστατη, προσέγγιση. Οι πολίτες περιμένουν εναλλακτική πρόταση, κυριοι και κυρίες του ριζοσπαστικού TL. Είναι απογοητευμενοι, αποκαρδιωμενοι, οικτιρονται ενθεν κι ενθεν, τα 'χουν χαμένα γιατί δεν ξέρουν απο πού τους έρχεται και πώς θα ανταπεξέλθουν. Το να τους βριζει κάποιος ή να τους αγχωνει περαιτέρω δεν τον κάνει καλύτερο ή ανώτερο ηθικά, απ' αυτον που τους βούλιαξε. Πρέπει να τους πεισει οτι μπορει να διορθώσει την κατάσταση. Κι ότι αυτό που ζούνε δεν είναι νομοτέλεια του διεθνούς συστήματος κι εγχώριου κατεστημένου που πλασσαρει ο Συριζα, αλλά το αποτέλεσμα τόσο της ανικανότητας και της εγκληματικής αδράνειας του κ.Τσιπρα προσωπικά και των συνεργατών του στο κυβερνητικό σχήμα, όσο και των καταστροφικών πολιτικών κι οικονομικών επιλογών των Συριζανελ συνολικά.

Απο την άλλη πλευρά, η ηγεσία της Δημοκρατικής Συμπαραταξης συμφώνησε οτι χρειάζεται ανανέωση ο χώρος της κεντροαριστεράς για δισεκατομμυριοστη φορα, ξυφουλκησε εναντιον του νεοφιλελευθερισμού βγάζοντας φαντάσματα του παρελθοντος φόρα παρτίδα -πιο ναφθαλίνη δεν γίνεται-, επισήμανε ότι η διαφορά της με τη ΝΔ είναι οι δημοσιες συγκοινωνίες. Παρ'το αυγό και κουρευ'το.

Παράλληλα το ΚΙΔΗΣΟ επιβεβαίωσε πολλάκις οτι επί της ουσίας δεν θα συνεργαστεί με κανέναν, ενω το Ποτάμι -διασπασμενο επι της ουσίας, μην γελιομαστε- επιμένει στο μοτίβο το παλιό και νέο πολιτικό σύστημα -ενα σύνθημα που δεν πείθει πλέον κανέναν- χωρίς όμως να αποσαφηνίζει πως ο μανιχαϊσμός του αποτελεί την διέξοδο των πολιτών.

Εντωμεταξυ ο Ραγκουσης δημιούργησε κόμμα, ο Φλωριδης κι η Διαμαντοπουλου έχουν ομίλους/ινστιτουτα προβληματισμου -ο Παπαδοπουλος μόνον έμεινε χωρίς-, ενω υποστηρίζεται η επιστροφή του Σημιτη σε ενα μεταβατικό σχημα.

Με λιγα λόγια, η Κεντροαριστερά όχι απλα ακομα κοσκινιζει, αλλα αυτοκαταστρεφεται και δίνει πάσα σε άλλους να αλωσουν το κέντρο. Με άνεση; Πιθανόν. Τμήμα των κεντρώων και κεντροαριστερων ψηφοφορων μπορεί να έτρεξαν πριν 4 μηνες να σπρωξουν τη ΝΔ να αφήσει πίσω τα βαρίδια της λαϊκής δεξιάς επιτέλους, αλλά θέλουν σαφή προγραμματικό λόγο σε 5-6 ζητήματα. Προς το παρόν έχουν 3 απο τα 6. Αυτό που τους φοβίζει είναι η καταστροφική παραμονή των Συριζανελ στην εξουσία. Είναι απογοητευμένοι απο τις ζυμωσεις στον κεντρώο χώρο -ποσα déjà vu πια;- και εκνευρισμένοι με την παραδοσιακή βάση της ΝΔ. Εντέλει εγκλωβισμενοι, αν όχι συμπιεσμενοι ανάμεσα σε παλιά φρουρα στην ηγεσία  της κεντροαριστεράς και παλιά μυαλά στη βάση ενός κόμματος που δεν ανήκουν, τη ΝΔ.

Στον Συριζα πάλι η ηγεσία επιμένει στον μεσσιανισμο και τον εθνικολαϊκισμο, αλλά η βάση αιμορραγεί κυρίως προς αποχή -αυτο κύριοι της αντιπολίτευσης δεν λέγεται επιτυχία ετσι;- άκρως απογοητευμένη, αν όχι απηυδησμενη.

Η Φιλελευθερη Συμμαχία δεν ακούγεται, η Δράση μόνον οταν μιλα η Ξαφα, με αμφότερες να καταλήγουν οτι είναι λίγος ο Μητσοτακης, ενω τους ξινιζει το 80% του πολιτικού προσωπικού της ΝΔ. Είχε που 'χε η Κεντροαριστερά διασπαστικές τάσεις, αλλά και η Κεντροδεξιά δεν πάει πίσω.

Εντωμεταξυ, η ΧΑ παραμένει -κι αυτό θα 'πρεπε να ανησυχεί όλους- τρίτη πολιτική δύναμη με αυξημένη τάση ενίσχυσης της εκλογικής της βάσης (η Εθνική Ενότητα των Καρατζαφερη και Μπαλτακου δεν πείθουν τους ακροδεξιούς ή/και την ριζοσπαστική δεξιά προς το παρον), η ΛΑΕ πάει σουμπιτο στο κόμμα της Ζωής Κωνσταντοπουλου, το οποίο φλερτάρει πολύ άνετα με την είσοδο στη Βουλή.

Η Ένωση Κεντρώων παραμένει στα ακριβως ίδια ποσοστά με τον πρόεδρο της να επιμένει στην πρόταση περί οικουμενικης κυβέρνησης, εστω κι αν έχει απορριφθεί από όλους τους ενδιαφερόμενους.

Τέλος, οργανώνεται συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος με το αίτημα "παραιτηθείτε". Διαφωνω. Για πολλούς λόγους, κυρίως χρονικής επιλογής και πολιτικής σκοπιμοτητας/σαφηνειας, αλλά ιδίως γιατί εντέλει θεωρώ τραβηγμένο και εξαιρετικά προβληματικό το περίφημο "παραιτηθείτε". Ποιός το κρίνει; Μια συγκέντρωση σε μια πλατεία; Από πότε; Το Σύνταγμα (άρθρα 38 & 84) ειναι σαφές. Η κοινοβουλευτική διαδικασία επηρεάζεται απο τις κοινωνικές διεργασίες, αλλά δεν μπορεί κι ουτε πρέπει να καθορίζεται απο διαδηλώσεις ή πορείες. Υπάρχουν συγκεκριμένες διαδικασίες. Κι αλλοιμονο αν αρχισουμε να  τις παραβλέπουμε.

Σε τελική ανάλυση το πολιτικό σκηνικό χαρακτηρίζεται απο ρευστότητα κι ευτράπελα, το οικονομικό πάλι απο απαισιοδοξία και έντονο προβληματισμό. Δεν ξέρω τι είναι χειρότερο εδώ που φτάσαμε, σε φάση κοινώς διαχείρισης στασιμοχρεοκοπιας. Γνωρίζω, όμως, με βεβαιότητα οτι ο συνδυασμός τους δεν μπορεί να αντέξει για πολύ. Προσδεθειτε, λοιπόν, οπλιστειτε με υπομονή γιατι τωρα αρχίζουν τα δύσκολα.

Η πορεία της χώρας αφορά πρωτίστως τις πολιτικές διεργασίες. Το πρόβλημα μας είναι πολιτικό κατά βάση, μην κοροϊδευομαστε. Κι όσο δεν λύνεται προς μεταρρυθμιστική κι εκλογικευμενη κατεύθυνση τόσο θα ταλανιζομαστε μεταξύ ιλαροτραγωδιας, παρωδίας και δράματος.

Ραντεβού τον Σεπτεμβρη, λοιπόν, εκτός απροόπτου, οταν όλοι θα 'χουν ξεδιπλωσει πλήρως τα χαρτιά τους κι οι πολίτες θα 'χουν αντιληφθεί πέραν πάσης αμφιβολίας τι εστί φοροεπιδρομη. Τότε θα κριθούν όλοι και ολα. Ή θα προχωρήσουμε ή θα αποδεχτουμε οτι είμαστε ιδανικοί αυτόχειρες. Ελπίζω κι εύχομαι το πρώτο. Εσείς;